Selenium: tekort, overschot en functies in het lichaam


Het mineraal selenium (seleen) is essentieel voor ons immuunsysteem en voor de schildklier. Zowel een tekort als een overschot zijn slecht voor onze gezondheid

Een mineraal voor immuunsysteem en het zenuwstelsel

Selenium is een veelzijdig mineraal dat essentieel is voor ons immuunsysteem en voor de schildklier. Zowel een tekort als een overschot zijn slecht voor onze gezondheid. Eén paranoot per dag is genoeg om de nodige hoeveelheid selenium binnen te krijgen.

Het element selenium is ontdekt in 1817 en genoemd naar de Griekse maangodin Selene. Nu, 200 jaar later, hebben onderzoekers nog steeds niet alle mogelijkheden van het sporenelement ontsluierd. Selenium is bijna bij alle lichaamsprocessen betrokken - in het immuunsysteem, het zenuwstelsel, de spieren en de schildklier. Het lichaam kan slecht omgaan met een tekort aan selenium, zowel fysiek als in de geest. Te veel selenium is echter ook niet gezond en kan zelfs levensbedreigende gevolgen hebben.

Na het lezen van dit artikel weet u welke voedingsmiddelen u zou moeten nuttigen om uw dagelijkse benodigde hoeveelheid selenium binnen te krijgen, en wat de symptomen zijn van een tekort, of een overschot. Bovendien leggen we uit waarom selenium preparaten schadelijk zouden kunnen zijn voor uw gezondheid.

Wat is selenium?

selenium is een essentieel sporenelement, wat betekent dat het een element is dat het noodzakelijk is om het via de voeding op te nemen, en dat u maar heel weinig nodig heeft. Het lichaam slaat 13 tot 30 milligram selenium op. Ht grootste deel daarvan wordt opgeslagen in de spieren en in de schildklier[1].

Goed om te weten: Als een selenium-houdend metaal wordt verbrand heeft dat de geur van radijsjes[2].

Hoe werkt selenium?

Selenium is onderdeel van belangrijke eiwitten, die het immuunsysteem versterken en schade aan de cellen. voorkomt. Het ondersteunt de verdedigingsfuncties van vitamine E en vitamine C. In combinatie met jood ('jodium') maakt selenium schildklierhormoon aan dat de aanmaak van sperma een boost geeft en het zenuwstelsel werkend houdt. Zonder selenium kunnen de lever en milt hun taken, spijsvertering en het regelen van de hoeveelheid bloedsuiker, niet uitvoeren[3, 4].

Selenium en zware metalen: Selenium ondersteunt het lichaam door zich te binden met het zware metaal lood. Een zwaar metaal in gebonden vorm vormt geen gevaar meer voor het lichaam en kan eenvoudig worden uitgescheiden[5].

Hoe groot is de dagelijkse selenium behoefte?

Volgens de aanbevelingen van het Duitse Vereniging voor Voeding zou een volwassen man 70 microgram selenium per dag binnen moeten krijgen. Voor vrouwen is de aanbevolen hoeveelheid 60 microgram. Vrouwen die borstvoeding geven hebben meer nodig, 75 microgram, om hun kind via de moedermelk voldoende mee te geven.[6]

Welke voedingsmiddelen bevatten selenium?

Voedsel van dierlijke oorsprong, zowel als plantaardig voedsel voorzien ons lichaam van selenium. De hoeveelheid selenium in plantaardig voedsel hangt sterk af van de plaats waar het is geteeld, en hoe rijk de bodem was aan selenium. Geen enkel voedingsmiddel bevat zoveel selenium als de kokosnoot en de paranoot. Slechts één paranoot kan voorzien in de dagelijks benodigde dosis[7].

Andere voedingsmiddelen rijk aan selenium zijn:

Voedsel

Microgram per 100 gram

Tonijn

82

Tarwe zemelen

60 - 130

Eieren

20

Spruitjes

18

Witte bonen

14

Zwitserse kaas

11

Banner_Mineralen_Tekort_Test

Selenium tekort

De bodem in Europa is veel selenium verloren de afgelopen jaren. De schuldige lijkt de klimaatverandering te zijn, die tot meer extreme weersomstandigheden heeft geleid. Het gevolg is dat zware regenval het aanwezig selenium uit de grond wast, en dat lange periodes van droogte ook een negatieve invloed hebben op het seleniumgehalte. Als er te weinig selenium in de bodem zit kan het zich niet voldoende ophopen in planten, waardoor voedsel minder rijk is aan selenium[9, 10]. Het laatste onderzoek naar de selenium consumptie in Duitsland is in 1996 uitgevoerd. Duitsers consumeerden destijds dagelijks 40 microgram selenium - minder dan de dosis die de wetenschap adviseert[11].

Goed om te weten : Het hoogste selenium gehalte is te vinden in de bodem van Nebraska, in de Verenigde Staten. Daarentegen is de bodem in China zeer arm aan selenium.[1].

Selenium tekort - risico groepen

Naast mensen van wie het dieet weinig selenium bevat, bestaat ook bij de volgende groepen een kans op een tekort[12, 13]:

  • Rokers
  • Alcoholisten
  • Vrouwen die gedurende langere periode borstvoeding geven
  • Mensen die leiden aan een ziekte aan de ingewanden waardoor selenium niet in de bloedstroom opgenomen wordt
  • Dialyse patienten - de bloedzuivering zorgt voor een verlies van veel selenium

Wat zijn de symptomen van een seleniumtekort?

Omdat selenium bijna overal in het lichaam werkzaam is kan een tekort zich op verschillende manieren manifesteren[11, 14]:

 

Algemene klachten

Vermoeidheid
Zwakke spieren en gewrichtspijn
lage weerstand
Gebrekkige spermaproductie

Psychisch klachten

Gespannenheid
Depressieve perioden en stemmingswisselingen

Inwendige klachten

Aandoeningen van de schildklier en de hartspier
Leverkwalen

Selenium preparaten

Uit een enquêête over voedingssupplementen bleek dat 270 van de 1073 respondenten selenium preparaten gebruikt, dat is één op de vier mensen. De juiste supplementen kunnen helpen om genoeg selenium binnen te krijgen - maar er zijn een paar zaken waar u op moet letten[15].

Welke selenium tabletten zijn het beste?

Een goed selenium-preparaat bevat selenomethionine. Het lichaam is in staat om 90 procent van deze seleniumverbinding op te nemen. Andere verbindingen met selenium zoals natriumseleniet of natriumselanaat kunnen maar gedeeltelijk worden opgenomen[1].

Hoeveel aanvullende seleniumsupplementen moet ik nemen?

Volgens het Amerikaanse federale  Institute for Risk Assessment,  moet u per dag niet meer dan 45 milligram selenium innemen met voedingssupplementen[9].

Hebben selenium tabletten bijwerkingen?

Alleen bij de goede hoeveelheed heeft selenium een goede invloed op uw gezondheid. Een dagelijkse dosis van meer dan 300 microgram selenium door middel van voedingssupplementen kan leiden tot gezondheidsklachten[12, 16]:

  • Vermoeidheid
  • Haarverlies, verkleuring van de huid
  • Misselijkheid, overgeven, diarree
  • Slechte adem (knoflookgeur)
  • Motorieke stoornissen

Bij een langdurig selenium-overschot neemt het risico op type-2 diabetes en prostaatkanker toe[3].

Inname van selenium en vitamine E

Vitamine E en selenium versterken elkaar. Op het internet zijn veel adviezen te vinden die uitgaan van een simultane inname van beiden. De Duitse Vereniging voor Endocrinologie waarschuwt voor selenium-vitamine-E-preparaten: Als er een onontdekt selenium tekort bestaat kan de extra inname van vitamine E bij mannen leiden tot een verhoogde kans op prostaatkanker. In een onderzoek, gepubliceerd in het Journal of the National Cancer Institute werd een verhoging van de kans gemeten van 111 procent, dus meer dan een verdubbeling.Alleen na overleg met de huisarts zou u kunnen overwegen een combinatie van selenium en vitamine E te slikken.[17-19].

Selenium en zink: Of selenium en zink ook gelijktijdig geslikt zouden moeten worden is nog duidelijk. In een studie in ratten werd een negatief effect op de prostaat geobserveerd bij het gelijktijdig toedienen van selenium en zink[20].

Selenium test

Of u voldoende selenium in uw lichaam heeft kan worden bepaald door middel van een bloedmonster. Bij een vermoeden van een selenium-vergiftiging (een groot seleniumoverschot) kan ook een urinemonster duidelijkheid bieden. Ook door middel van haar en nagel analyse probeert men een uitspraak te doen over de hoeveelheid selenium. Maar deze worden vooralsnog als niet geschikt gezien omdat de resultaten nog te veel variëren[21].

De cerascreen Mineralen Tekort Test

Mineralen Tekort TestMet een zelftest zoals de cerascreen&reg Mineralen Tekort test kunt wij uw selenium niveau bepalen op basis van een bloedmonster uit een vingertop. Na analyse in ons laboratium ontvangt u een resultatenverslag met daarin uw selenium-, zink- en magnesiumwaarden, met daarnaast individuele aanbevelingen om, waar nodig, de waarden te verbeteren.

Selenium en schildklier

De schildklier kan niet functioneren zonder selenium. Kan een selenium aanvulling schildklierproblemen verhelpen?

Helpt selenium bij de behandeling van schildklieraandoeningen?

Het is nog niet duidelijk of selenium effectief helpt tegen schildklieraandoeningen zoals Hashimoto's. Uit één studie bleek dat wanneer zwangere vrouwen selenium slikken dat een positief effect had op aandoeningen als Hypothyreoïdie of Hashimoto' na de geboorte. Mensen die lijden aan endocrine orbitopatie ('Graves') zouden ook verminderde symptomen hebben na gebruik van selenium supplementen.[22-24]

Endocrine orbitopatie: Bij deze ziekte puilen de oogbollen sterk uit. De oorzaak is een autoimmuun reactie: Het immuunsysteem valt het eigen lichaam aan, in dit geval het weefsel in de oogkas. Veel mensen die hier aan leiden hebben een overactieve schildklier.[25]

 

In vogelvlucht: Selenium

Wat is selenium (seleen)?

Selenium is een essentieel sporenelement dat voornamelijk wordt opgeslagen in de spieren en de schildklier

Wat doet selenium?

Dit sporenelement ondersteunt het immuunsysteem, de schildklier en de vruchtbaarheid be mannen

Wat is de dagelijks benodigde dosis?

Mannen zouden dagelijks 70 microgram selenium moeten binnenkrijgen en vrouwen 60 microgram. Eén paranoot per dag bevat genoeg selenium om in de dagelijkse behoefte te voorzien.

Wat zijn de symptomen van een seleniumtekort?

Symptomen van seleniumtekort zijn, onder andere, vermoeidheid, depressieve stemmingen, verhoogde vatbaarheid voor infectie en schildklieraandoeningen

Waarop moet ik letten bij de aanschaf van selenium preparaten?

voedingssupplementen met de verbinding selenomethionine worden het best opgenomen in het lichaam. Gebruik geen combinatie van selenium en vitamine E omdat vitamine E leidt tot een vergroot risico op prostaatkanker als er een niet-ontdekt seleniumtekort bestaat. Het risico op kanker neemt ook toe als u extra selenium slikt terwijl u geen tekort heeft. Selenium vergiftiging kan leiden tot slechte adem, haarverlies en gele verkleuring van de huid.

Bronnen

  1. What is Selenium? | American Nutrition Association, http://americannutritionassociation.org/newsletter/what-selenium
  2. Chemistry International -- Newsmagazine for IUPAC, https://www.iupac.org/publications/ci/2011/3305/5_trofast.html
  3. Rayman, M.P.: The importance of selenium to human health. Lancet. 356, 233–241 (2000). doi:10.1016/S0140-6736(00)02490-9
  4. Elmadfa, I.: Ernährungslehre. Verlag Eugen Ulmer Stuttgart (2015)
  5. Bjørklund, G.: Selenium as an antidote in the treatment of mercury intoxication. Biometals. 28, 605–614 (2015). doi:10.1007/s10534-015-9857-5
  6. Selen, https://www.dge.de/wissenschaft/referenzwerte/selen/
  7. Paranuss - Lebensmittel-Warenkunde, https://lebensmittel-warenkunde.de/lebensmittel/fette-oele/samen-nuesse/paranuss.html
  8. Lebensmittel | DocMedicus Vitalstofflexikon, http://www.vitalstoff-lexikon.de/Spurenelemente/Selen/Lebensmittel.html
  9. Selen - ein guter Schutz für unseren Körper, https://www.verbraucherzentrale.de/wissen/lebensmittel/nahrungsergaenzungsmittel/selen-ein-guter-schutz-fuer-unseren-koerper-17732
  10. Selenmangel nimmt zu: Klimawandel hat Einfluss auf unser Essen, https://www.bzfe.de/inhalt/selenmangel-nimmt-zu-29778.html
  11. Ausgewählte Fragen und Antworten zu Selen, https://www.dge.de/wissenschaft/weitere-publikationen/faqs/selen/
  12. Die ganze Welt der Vitamine, Mineralstoffe und Enzyme. garant Verlag GmbH, Renningen (2016)
  13. Selen und Human-Biomitoring Stellungnahme der Kommission „Human-Biomonitoring“ des Umweltbundesamtes, https://www.umweltbundesamt.de/sites/default/files/medien/377/dokumente/selen.pdf
  14. Benton, D., Cook, R.: The impact of selenium supplementation on mood. Biol. Psychiatry. 29, 1092–1098 (1991)
  15. Nahrungsergänzungsmittel, https://www.bzfe.de/inhalt/pressemeldung-7874.html
  16. Barceloux, D.G.: Selenium. J. Toxicol. Clin. Toxicol. 37, 145–172 (1999)
  17. Selen und Vitamin E nur bei Mangel, https://www.deutsche-apotheker-zeitung.de/news/artikel/2014/05/02/selen-und-vitamin-e-nur-bei-mangel
  18. Selen und Vitamin E, https://www.bzfe.de/inhalt/pressemeldung-7020.html
  19. Selenium and Vitamin E Cancer Prevention Trial (SELECT): Questions and Answers, https://www.cancer.gov/types/prostate/research/select-trial-results-qa
  20. Daragó, A., Sapota, A., Nasiadek, M., Klimczak, M., Kilanowicz, A.: The Effect of Zinc and Selenium Supplementation Mode on Their Bioavailability in the Rat Prostate. Should Administration Be Joint or Separate? Nutrients. 8, (2016). doi:10.3390/nu8100601
  21. Problematik, Klinik und Beispiele der Spurenelementvergiftung - Selen, https://www.gtfch.org/cms/images/stories/media/tk/tk79_1/mueller1.pdf
  22. van Zuuren, E.J., Albusta, A.Y., Fedorowicz, Z., Carter, B., Pijl, H.: Selenium supplementation for Hashimoto’s thyroiditis. Cochrane Database Syst Rev. CD010223 (2013). doi:10.1002/14651858.CD010223.pub2
  23. Ventura, M., Melo, M., Carrilho, F.: Selenium and Thyroid Disease: From Pathophysiology to Treatment. Int J Endocrinol. 2017, (2017). doi:10.1155/2017/1297658
  24. Drutel, A., Archambeaud, F., Caron, P.: Selenium and the thyroid gland: more good news for clinicians. Clin. Endocrinol. (Oxf). 78, 155–164 (2013). doi:10.1111/cen.12066
  25. Pschyrembel Online | endokrine Orbitopathie, https://www.pschyrembel.de/endokrine%20Orbitopathie/K0FR6/doc/